Hoofdstuk VIII
Internationaal privaatrecht en Europees recht
Internationale bevoegdheid, toepasselijk recht, erkenning en tenuitvoerlegging, Europese verordeningen, verdragen en coördinatie tussen rechtsstelsels.
Het internationaal privaatrecht beantwoordt drie onderscheiden vragen: welke gerechten bevoegd zijn, welk recht van toepassing is en hoe buitenlandse beslissingen en documenten worden erkend. In Spanje komen de antwoorden in de eerste plaats uit de Europese verordeningen, vervolgens uit internationale verdragen en ten slotte uit de nationale regels in het Burgerlijk Wetboek, de organieke wet op de rechterlijke macht en Ley 29/2015.
VIII.1Internationale bevoegdheid
In burgerlijke en handelszaken bepaalt de Brussel Ia-Verordening de bevoegdheid wanneer de verweerder zijn woonplaats in een lidstaat heeft, en in bepaalde andere gevallen. Wanneer geen Europees instrument of verdrag van toepassing is, beheersen de artikelen 22 tot 22 nonies van de organieke wet op de rechterlijke macht (Ley Orgánica 6/1985) de internationale bevoegdheid van de Spaanse gerechten.
VIII.2Toepasselijk recht
De Rome I- en Rome II-Verordeningen bepalen het recht dat van toepassing is op contractuele en niet-contractuele verbintenissen en hebben een universeel karakter, wat betekent dat zij het recht van een derde staat kunnen aanwijzen. Artikel 12 en de artikelen 9 tot 11 van het Spaanse Burgerlijk Wetboek bevatten de overige nationale conflictregels.
VIII.3Erkenning en tenuitvoerlegging
Beslissingen uit lidstaten van de Unie in burgerlijke en handelszaken zijn krachtens Brussel Ia uitvoerbaar zonder exequatur. Beslissingen uit derde staten vereisen erkenning op grond van een verdrag of van Ley 29/2015. Openbare akten kunnen een apostille vereisen krachtens het Haags Verdrag van 1961, al stelt Verordening (EU) 2016/1191 bepaalde akten van de burgerlijke stand daarvan vrij.
VIII.4Europese verordeningen
De instrumenten van Europees internationaal privaatrecht omvatten de Brussel Ia-, Brussel IIter-, Rome I-, Rome II- en Rome III-Verordeningen, de Erfrechtverordening, de Alimentatieverordening, de Huwelijksvermogensverordening en de Verordening inzake de vermogensrechtelijke gevolgen van geregistreerde partnerschappen, alsook procedurele instrumenten inzake de betekening en kennisgeving van stukken en de bewijsverkrijging. Hun territoriale werkingssfeer verschilt: Denemarken en Ierland hebben een bijzondere positie, en sommige instrumenten zijn slechts van toepassing via nauwere samenwerking.
VIII.5Internationale verdragen
Spanje is partij bij talrijke verdragen van de Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht, onder meer inzake kinderbescherming, kinderontvoering, onderhoudsverplichtingen, de vorm van testamenten en de apostille. Als lidstaat van de Unie is Spanje bovendien gebonden door het Haags Forumkeuzeverdrag van 2005 en het Haags Vonnissenverdrag van 2019, die door de Unie zijn gesloten.
VIII.6Grensoverschrijdende overeenkomsten
Rechtskeuze- en forumkeuzebedingen worden in de regel geëerbiedigd, onder voorbehoud van de beschermende regels voor consumenten, werknemers en verzekerden, van bepalingen van bijzonder dwingend recht en, voor onroerend goed, van de exclusieve bevoegdheid van de gerechten van de plaats waar het goed gelegen is.
VIII.7Internationale aansprakelijkheid
Krachtens Rome II is op een onrechtmatige daad in de regel het recht van toepassing van het land waar de schade intreedt. Inzake onrechtmatige daad zijn krachtens Brussel Ia, naast de gerechten van de woonplaats van de verweerder, ook de gerechten bevoegd van de plaats waar het schadebrengende feit zich heeft voorgedaan of zich kan voordoen.
VIII.8Coördinatie tussen rechtsstelsels
De praktische coördinatie vergt aandacht voor kwalificatie, renvoi, openbare orde en de aanpassing van buitenlandse rechtsfiguren, zoals de trust, die het Spaanse recht als zodanig niet erkent. Het Spaanse Burgerlijk Wetboek (artikel 12) en de Europese verordeningen benaderen deze vragen elk op hun eigen wijze, en hun samenspel is voorwerp van voortdurende rechtswetenschappelijke analyse.
Voornaamste bronnen
- Regulation (EU) No 1215/2012 on jurisdiction and the recognition and enforcement of judgments in civil and commercial matters (recast)European Union
- Regulation (EC) No 593/2008 on the law applicable to contractual obligationsEuropean Union
- Regulation (EC) No 864/2007 on the law applicable to non-contractual obligationsEuropean Union
- Regulation (EU) 2020/1784 on the service in the Member States of judicial and extrajudicial documents in civil or commercial matters (recast)European Union
- Regulation (EU) 2020/1783 on cooperation between the courts of the Member States in the taking of evidence in civil or commercial matters (recast)European Union
- Regulation (EU) 2016/1191 on promoting the free movement of citizens by simplifying the requirements for presenting certain public documentsEuropean Union
- Ley 29/2015, de 30 de julio, de cooperación jurídica internacional en materia civilEspaña
- Hague Convention of 5 October 1961 Abolishing the Requirement of Legalisation for Foreign Public DocumentsHCCH
- Hague Convention of 30 June 2005 on Choice of Court AgreementsHCCH
- Hague Convention of 2 July 2019 on the Recognition and Enforcement of Foreign Judgments in Civil or Commercial MattersHCCH
- Convention on jurisdiction and the recognition and enforcement of judgments in civil and commercial matters, signed at Lugano on 30 October 2007EU, Denmark, Iceland, Norway, Switzerland
- Real Decreto de 24 de julio de 1889 por el que se publica el Código CivilEspaña
- Treaty on the Functioning of the European Union (consolidated version)European Union